Kto wymyślił zegar? Historia zegara ściennego

W dzisiejszych czasach jednym z najbardziej popularnych sposobów na określenie czasu jest spojrzenie na wyraźną tarczę zegara ściennego w kuchni czy salonie. Łatwo więc zapomnieć o tym, że podanie odpowiedniej godziny nie zawsze było takie proste. Zegar ścienny ma bowiem długą historię, a w poniższym tekście ją przybliżymy i wyjaśnimy, kto wymyślił zegar.

• Czym jest zegar i jaka jest historia zegara ściennego?
• Kto wymyślił zegar słoneczny?
• Kto wymyślił zegar wodny?
• Kto wymyślił zegar mechaniczny?
• Kto wymyślił zegar kwarcowy?

Czym jest zegar i jaka jest historia zegara ściennego?

Aby dobrze zrozumieć historię zegarów, warto najpierw uzgodnić, czym ten wynalazek jest. Dzisiejsze zegary ścienne do nowoczesnych wnętrz często wyglądają zupełnie inaczej niż pierwsze przyrządy do odmierzania czasu. To jest bowiem ich odwieczne zadanie, czyli odmierzanie oraz wskazywanie upływu czasu. Według tego ujęcia nie da się dokładnie stwierdzić, kto wynalazł pierwsze zegar, ponieważ ludzie od zawsze odmierzali czas, często na bardzo różne sposoby. Można jednak przyjąć, że jednym z pierwszych zegarów w historii był zegar słoneczny — urządzenie wykorzystujące ruch cienia rzucanego przez gnomon dla określenia pory dnia.

Kto wymyślił zegar słoneczny?

Odmierzanie czasu z wykorzystaniem Słońca jest koncepcją tak starą, że nie da się dokładnie wskazać, kto wymyślił zegar słoneczny. Istnieją bowiem konstrukcje antyczne, których budowniczych nie znamy, wykorzystywane między innymi w celu określania czasu. Za jeden z pierwszych zegarów słonecznych można na przykład uznać Stonehenge, czyli konstrukcję megalityczną, która mogła służyć również za obserwatorium. Egipcjanie wykorzystywali obeliski jako pionowe gnomony, obserwując długość i kierunek rzucanego cienia. Z kolei starożytni Grecy wprowadzili podział tarczy zegara na dwanaście równych segmentów, co stało się podstawą do dzisiejszego systemu pomiaru godzin.

Kto wymyślił zegar wodny?

Przenosząc się nieco dalej w historii zegara ściennego, a więc też w czasie, ważnym wynalazkiem był zegar wodny. Na pytanie, kto go wymyślił, również nie można podać dokładnej odpowiedzi, ale można przyjąć, że zegar wodny wymyślił ktoś prawdopodobnie z terenów starożytnej Grecji na pewno przed 422 r. p.n.e. Wtedy bowiem Empedokles z Akragas opisał znane już jakiś czas urządzenie pomiarowe, które działało jak klepsydra. Tak skonstruowany zegar wodny pozwalał na powtarzalny pomiar czasu upływu wody z naczynia. W bardziej zaawansowanych wersjach — takich jak te stosowane w starożytnym Egipcie czy Mezopotamii — dodawano mechanizmy wyrównujące ciśnienie, co zwiększało precyzję pomiaru niezależnie od poziomu wody w zbiorniku.

Kto wymyślił zegar mechaniczny?

Wynalazkiem późniejszym, który już bardziej przypomina zegar ścienny, jest zegar mechaniczny skonstruowany po raz pierwszy w Chinach w 725 r. n.e. przez Lianga Lingzan’a. Urządzenie to działało, wykorzystując do napędu wychwyt, którego zadaniem była regulacja przekładni chodu oraz transfer energii ze źródła. W Europie zegary mechaniczne upowszechniły się dopiero w XIII i XIV wieku — najstarsze znane konstrukcje to monumentalne zegary wieżowe w katedrach, takie jak ten w katedrze w Salisbury (około 1386 r.). Kluczowym elementem tych mechanizmów był wychwyt koronowy, który pozwalał na kontrolowany, równomierny ruch kół zębatych napędzanych ciężarkami.

Kto wymyślił zegar kwarcowy?

Wynalazkiem, który dał początek współczesnym zegarom ściennym, był natomiast zegar kwarcowy. Wszystkie wcześniejsze rodzaje zegarów są oczywiście istotne z punktu widzenia historii, zasady działania oraz konstrukcji, ale to właśnie zegar kwarcowy pozwolił na odmierzanie czasu w domu bez konieczności ciągłego nakręcania oraz przy obniżonym koszcie samego produktu. Zegar kwarcowy to wynalazek Warrena Marrisona, który skonstruował go w 1927 roku. Jego działanie bazuje na krysztale kwarcu, którego drgania pomagają określić częstotliwość działania całego mechanizmu. Urządzenia te możliwe są do zasilenia przez baterie, a całość konstrukcji może przyjmować praktyczne i niewielkie rozmiary. Dokładność kwarcowych mechanizmów przewyższa tradycyjne zegary mechaniczne o kilka rzędów wielkości — typowy zegar kwarcowy odchyla się o około 15 sekund na miesiąc, podczas gdy mechaniczny może gubić nawet kilka minut dziennie.

Współczesne formy zegarów

Dziś do wyboru mamy nie tylko tradycyjne zegary ze wskazówkami, ale również modele cyfrowe oraz hybrydowe łączące obie technologie. Dla najmłodszych dostępne są specjalne modele — przy wyborze warto sprawdzić, jaki zegar do pokoju dziecka będzie najbardziej funkcjonalny i bezpieczny. Miłośnicy historii mogą natomiast zainteresować się tym, jak ustawić zegar słoneczny w ogrodzie — to doskonały sposób na połączenie dekoracji przestrzeni zewnętrznej z edukacyjnym elementem nawiązującym do najdawniejszych metod odmierzania czasu.